‘आजचे संशोधन हे यूजीसीचा फोर्स, बढती, नियुक्ती आदी कारणांसाठी केले जात असून, संशोधन परंपरेला अस्वस्थ करणारे, असे हे चित्र आहे. ऑनलाईन नियतकालिके, आयएसएसएन, आयएसबीएन अशी गोंडस नावे देऊन आज संशोधन पेपर, पत्रिका काढल्या जात आहेत. एपीआय स्कोअर जास्त होण्यासाठी केवळ संशोधन पेपर लिहिले जातात. खेळाडू जसे धावा काढून स्कोअर वाढवतात, तसे हे आहे. संशोधनातील नैतिकता यात हरवून गेली आहे. भाषा कोणती रूपे धारण करते आहे, याकडे संशोधकांचे लक्ष नाही.अशावेळी ज्यांनी कोणत्याही लाभाची अपेक्षा केली नाही, अशा संशोधन कर

सातारा : ‘आजचे संशोधन हे यूजीसीचा फोर्स, बढती, नियुक्ती आदी कारणांसाठी केले जात असून, संशोधन परंपरेला अस्वस्थ करणारे, असे हे चित्र आहे. ऑनलाईन नियतकालिके, आयएसएसएन, आयएसबीएन अशी गोंडस नावे देऊन आज संशोधन पेपर, पत्रिका काढल्या जात आहेत. एपीआय स्कोअर जास्त होण्यासाठी केवळ संशोधन पेपर लिहिले जातात. खेळाडू जसे धावा काढून स्कोअर वाढवतात, तसे हे आहे. संशोधनातील नैतिकता यात हरवून गेली आहे. भाषा कोणती रूपे धारण करते आहे, याकडे संशोधकांचे लक्ष नाही.अशावेळी ज्यांनी कोणत्याही लाभाची अपेक्षा केली नाही, अशा संशोधन करणार्‍या मराठीतील संशोधकांची ज्ञानपरंपरा घेऊन ज्ञान समृद्धीसाठी संशोधन करावे,’ असे प्रतिपादन शिवाजी विद्यापीठाच्या मराठी अधि विभागाचे विभाग प्रमुख डॉ. रणधीर शिंदे यांनी केले. 
येथील रयत शिक्षण संस्थच्या छत्रपती शिवाजी कॉलेजच्या मराठी विभाग, अंतर्गत गुणवत्ता हमी कक्ष व शिवाजी विद्यापीठ मराठी शिक्षक संघ, कोल्हापूर यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित केलेल्या ‘भाषा व साहित्य संशोधन : पुनर्विचार आणि नव्या दिशा’ या विषयावर आयोजित केलेल्या आंतरराष्ट्रीय वेबिनारमध्ये ते बोलत होते.
यावेळी मराठी विभागप्रमुख प्रा. डॉ. सुभाष वाघमारे, शिवाजी विद्यापीठ शिक्षक संघाचे डॉ. शिवकुमार सोनाळकर, सचिव डॉ. प्रकाश दुकळे, वेबिनार समन्वयक प्रा. गजानन चव्हाण व डॉ. कांचन नलावडे हे या वेळी उपस्थित होते. 
महाविद्यालयाचे प्राचार्य व रयत शिक्षण संस्थेचे सचिव प्राचार्य डॉ.विठ्ठल शिवणकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली या आंतरराष्ट्रीय वेबिनारचे आयोजन करण्यात आले होते.
बीजभाषणात प्रारंभी डॉ. दु. का. संत, निर्मलकुमार फडकुले, गो. मा. पवार, गो. म. कुलकर्णी, निशिकांत मिरजकर, हरिश्‍चंद्र निर्मले, गं. भा सरदार, वि. भि. कोलते यांचे महानुभाव संशोधन, अ. का.प्रियोळकर, ग. वा. तगारे, केळुस्कर, वासुदेव शास्त्री खरे, दि. के. बेडेकर, शेजवलकर, अशोक केळकर, रा. चिं. ढेरे या संशोधकांनी केलेल्या संशोधन कार्याचा त्यांनी आढावा घेतला. तसेच मोहन लोंढे यांचे ‘मातंगाची बोली’, नंदकुमार मोरे यांची ‘चंदगडी बोली’ यासारखे संशोधन व्हायला हवे, असे त्यांनी सांगितले.
विद्यापीठीय संशोधनाबाबत डॉ. शिंदे म्हणाले, ‘विद्यापिठीय संशोधन हे  बहुतांशी  आशयलक्षी व वर्णनात्मक आहे. जगात विज्ञानाच्या बाबतीत मार्गदर्शकांचे सुद्धा ट्रेनिंग होते, तसे होणे आवश्यक आहे. हावर्ड, जेएनयु विद्यापीठात संशोधन होते, तसे व्हावे. संहितेला लगडलेले अनेक संदर्भ शोधून अर्थनिर्णयन व्हावे. निर्णयनशास्त्र व पद्धतीशास्त्र सर्व विद्यापीठात लागू व्हायला हवे. वाङ्मयात राजकारण, लिंगभाव, नगराचे राजकारण यांचे आंतरसंबंध जाणून घ्यायला हवेत. साहित्यकृतीची अनेक वाचने महत्त्वाची आहेत. अद्यापही अनेक संशोधकांना प्रमाणलेखन नीट करता येत नाही. फेमिनिस्ट अभ्यास हा पुनरावृत्ती स्वरूपाचा आहे. कल्चरल स्टडी होण्याची अजूनही गरज आहे. इतिहास, परंपरा, संस्कृती आविष्कार या अंगाने भाषा साहित्याचा शोध घ्यायला हवा आहे. साहित्यात आलेले सांस्कृतिक समाजशास्त्र हे दलित साहित्यामुळे आपल्याला कळले. विद्रोह, दाब, नकार, रगचिन्हे, पुराणकथा, मौखिक साहित्य, एखादा लेखक कोणते साहित्यप्रकार वापरतो, याचा देखील अभ्यास होण्याची गरज आहे.’ 
वेबिनार मध्ये दुसर्‍या सत्रात मॉरिशस येथील मराठी अभ्यास केंद्रातील डॉ. बिदन आबा म्हणाले, ‘काळ बदलतो तशी संशोधनात नवी विचार पद्धती आणली पाहिजे. दिशाभूल करणारे संशोधन हे घातक असते. संशोधनात प्रामाणिकपणा, जिज्ञासूवृत्ती, चिकाटी, सहिष्णुता, वस्तुनिष्ठता, नि:पक्षपातीपणा, तटस्थता आदी गुण संशोधकाजवळ हवे. शोधवृत्तीने समाजाला फायदे होतात. भाषा आणि संस्कृती यांचा अभ्यास हा समाजाला उपयुक्त ठरतो. आमचा मॉरिशस हा छोटा देश असला तरी 90 मराठी शाळा आहेत. 25-30 माध्यमिक शाळा आहेत. बी.ए., एम.ए आहे. बी. ए. मराठीसाठी आमच्याकडे लघु संशोधन प्रकल्प केले जातात .मॉरीशसमध्ये पुणे ,मुंबईहून प्राध्यापक येऊन मार्गदर्शन करीत असतात.आपल्या संशोधनात कट पेस्ट हे प्रकार जास्त असून आपण इंग्रजीप्रमाणे मराठीत देखील दुसरीकडून काय घेतले हे शोधणारे डिव्हाईस तयार करायला हवे असे ते म्हणाले.संशोधन कार्यात मार्गदर्शक हा संशोधकाला गती देणारा आणि विचारी असायला पाहिजे.’
तिसर्‍या सत्रात डॉ. प्रल्हाद लुलेकर म्हणाले, ‘जगात मध्यम वर्ग हा भूमिका नसलेला आहे. कोणत्याही संशोधनात नवीन काय, हे अभिप्रेत असते. समाज आणि संस्कृती यावरील संशोधन झाल्यास अनेक नव्या गोष्टी पुढे येतील. संशोधकास अन्वेषण दृष्टीची गरज आहे. सांस्कृतिक, सामाजिक, धार्मिक, राजकीय, लैंगिक आदी दृष्टीने मूल्यनिष्ठ व ज्ञाननिष्ठ भूमिका संशोधकाने तपासली पाहिजे. विद्यापीठ अनुदान आयोगाने घातलेल्या चौकटी म्हणजे संशोधन नाही. संशोधकात ज्ञाननिष्ठता व मूल्यनिष्ठता नसल्याने संशोधन गंभीरपणे होत नाही. पीएच.डी. पदवीचा संबंध नोकरी-पदोन्नतीसाठी ठेवू नये. शास्त्रज्ञ सतत संशोधन करतो, तसे पीएच.डी. पदवी मिळविणारे प्राध्यापक पुढे संशोधन करतात, असे आढळत नाही. तसेच इरावती कर्वे, रा. चिं. ढेरे, वि. ल. भावे, मो. के. दामले, गणेश देवी, प्रभाकर मांडे, आ. ह. साळुंखे, सुधीर रसाळ, वि. भि. कोलते या मराठीतील संशोधकांचा वारसा घ्यावा.’ 
प्रारंभी महाविद्यालयाच्या उपप्राचार्या डॉ. अनिसा मुजावर यांनी महाविद्यालयाची माहिती सांगितली. अंतर्गत गुणवत्ता हमी कक्षाचे डॉ. अनिल वावरे यांनी संशोधन संदर्भात यूजीसी व शासनाची भूमिका स्पष्ट केली. मराठी विभागप्रमुख प्रा. डॉ. सुभाष वाघमारे यांनी वेबिनार विषयाची भूमिका स्पष्ट केली.
प्रा. डॉ. मानसी लाटकर यांनी सर्व वक्त्यांचा परिचय करून दिला. प्रा. डॉ. सुरेश झोडगे व प्रा. मनोहर निकम यांनी झूम व यू टूबद्वारे जगभर प्रसारण केले. प्रसिद्धी सहकार्य प्रा. डॉ. संजयकुमार सरगडे यांनी केले. वेबिनारसाठी भारतातील सर्व विद्यापीठातील मराठी विभाग तसेच जगातील मराठी अभ्यास केंद्राचे प्रतिनिधी सहभागी झाले.
समन्वयक प्रा. गजानन चव्हाण यांनी सूत्रसंचालन केले. डॉ. कांचन नलावडे यांनी आभार मानले.